1. ชื่อ จิกนา

2. ชื่ออื่น กระโดนทุ่ง กระโดนน้ำ (หนองคาย) จิกนา (ภาคใต้) ตอง (ภาคเหนือ)

3. ชื่อวิทยาศาสตร์ Barringtonia acutangula Gaertn.

4. วงศ์ BARRINGTONIACEAE

5. ชื่อสามัญ       -

6. แหล่งที่พบ พบโดยทั่วไปทุกภาค

7. ประเภทไม้ ไม้ยืนต้นขนาดเล็กถึงขนาดกลาง

 

 

 

8. ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

          ต้น จิกนาเป็นไม้ขนาดเล็กถึงขนาดกลางสูง 8-17 เมตร ลำต้นมักเป็นปุ่มปมและมีพูพอนทั่วไป แผ่กิ่งก้านออกและส่วนของปลายกิ่งจะลู่ลง ไม้จิกนาเป็นไม้ผลัดใบแต่จะผลิใบใหม่ได้รวดเร็วใบอ่อนจะมีสีแดงเรื่อ ยอดอ่อนและใต้ใบอ่อนอาจจะมีขนปกคลุมเล็กน้อย เปลือกลำต้นสีน้ำตาลเข้มมีลักษณะหยาบและหนา

          ใบ เป็นใบเดียวติดกันเป็นกลุ่มตอนปลายๆ กิ่ง ทรงรูปไข่กลับหรือรูปหอกยาวถึง 30 ซม. ส่วนที่ค่อนไปทางปลายใบจะผายกว้างค่อยๆ เรียวสอบไปทางโคนใบ เนื้อใบเนียนแน่นเกลี้ยง ขอบใบจักถี่ๆ ด้านใต้แผ่นใบสีอ่อนหรือจางกว่าด้านบนผิวใบ

              ดอก สีแดงเล็กมีกลิ่นหอม ออกรวมกันเป็นช่อห้อยย้อยลงที่ปลายกิ่งยาว 30 ซม. เกสรตัวผู้สีขาวลักษณะเป็นฝอยและมีมากในแต่ละดอก กลีบดอกสั้นๆ มี 4 กลีบ สีชมพู เกสรหลุดง่ายหลอดท่อรังไข่จะยาวยื่นพ้นกลุ่มเกสรตัวผู้ออกมามาก

             ผล ลักษณะเป็นรูปสีเหลี่ยมขนาดกว้าง 1-3 ซม. ยาว 2-6 ซม. ปลายตัดบริเวณขั้วผลมีกลีบรองกลีบดอกติดอยู่ ภายในมี 1 เมล็ด เมล็ดมีลักษณะรูปไข่ผิวเมล็ดเป็นร่อง

9. ส่วนที่ใช้บริโภค ยอดอ่อน และดอกอ่อน

10. การขยายพันธุ์       -

 

 

 

 

 

11. สภาพแวดล้อมที่เหมาะสม บริเวณที่เป็นป่าดิบแล้งและป่าดิบชื้น และสามารถปรับตับได้ดีทั้งในสภาพที่มี น้ำมากหรือสภาพบนดินดอน

12. ฤดูกาลที่ใช้ประโยชน์ ช่วงเดือนพฤศจิกายน - เดือนมีนาคม

13. คุณค่าทางอาหาร คุณค่าทางอาหารในส่วนที่รับประทานได้ 100 กรัม ประกอบด้วย

     ส่วนที่รับประทาน

    Cal

    Moist

    Protein

    Fat

    CHO

    Fiber

    Ash

    Ca

    P

    Fe

    Vitamins

    Unit

    ure%

    Gm.

    Gm.

    Gm.

    Gm.

    Gm.

    mg.

    mg.

    mg.

    A.I.U.

    B1

    B2

    Niacin

    C

    ยอดอ่อน

    51

    85.5

    3.7

    0.3

    8.4

    1.3

    -

    3.0

    3.0

    2.6

    4533

    0.17

    0.32

    2.8

    39

     

14. การปรุงอาหาร ยอดอ่อนและดอกอ่อน รับประทานเป็นผักสดได้ โดยมีรสมันปนฝาดเล็กน้อยส่วนใหญ่จะ นิยมทำเป็นผักจิ้มบริโภคเป็นผักสด

15. ลักษณะพิเศษ สรรพคุณ เมล็ด ใช้เป็นยาลมแก้จุกเสียดแน่น และใช้เป็นยาร้อนในการคลอดบุตร ใช้รักษา เยื่อนัยน์ตาอักเสบ ทำให้อาเจียนและแก้โรคไอของเด็ก ใบ แก้ท้องร่วง เปลือก ใช้เบื่อปลา ราก ใช้เป็นยาระบาย

16. ข้อควรระวัง -

17. เอกสารอ้างอิง

คณะอนุกรรมการประสานงานวิจัยและพัฒนาทรัพยากรป่าไม้และไม้โตเร็วอเนกประสงค์. 2540. ไม้อเนกประสงค์ กินได้ 486 หน้า.