1. ชื่อ   ผักฮ้วนหมู

2. ชื่ออื่น   ฮ้วนหมู กระทุงหมาบ้า มุ้งหมู ฮ้วน ผักม้วน ผักโง้น ผักง้วน ผักง้วนหมู

3. ชื่อวิทยาศาสตร์   Dregea volubilis Stapf.

4. วงศ์   ASCLEPIADACEAE

5. ชื่อสามัญ   -

6. แหล่งที่พบ   พบตามชายป่าดงดิบแล้งป่าละเมาะ สวนหรือริมน้ำ ภาคเหนือ ภาคอีสาน

7. ประเภทไม้   ไม้เถา

8. ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ 

     ต้น   เป็นไม้เถาเลื้อยเนื้อแข็งและมีอายุหลายปี เถาอ่อนลักษณะกลมสีเขียวเข้มผิวเรียบ มีจุดกระสีน้ำตาลอ่อนกระจายอยู่ทั่วไป เถาเมื่อแก่จะเป็นสีน้ำตาลเข้มลำต้นมีรอยแตกหรือมีร่องเล็กๆ แตกตามความยาวของต้น มีจุดสีขาวอยู่ที่ผิวของลำต้น มียางสีขาว

     ใบ   เป็นใบเดี่ยวออกตามข้อเป็นคู่ตรงข้ามกัน ใบรูปหัวใจไม่มีหูใบ ขอบใบเรียบหรือเป็นคลื่นเล็กน้อย ปลายใบเรียวแหลมโคนใบเว้าเข้าหากันคล้ายใบโพธิ์ ใบสีเขียว หลังใบสีเขียวอ่อนกว่าหน้าใบเล็กน้อยใบเป็นในและเห็นเส้นกลางใบชัดเจน ใบกว้าง 4-17.5 ซม. ยาว 6-21.5 ซม.

     ดอก   เป็นดอกช่อกลีบดอกสีเขียวอ่อนหรือสีเขียวอมเหลือง ออกเป็นช่อตามซอกใบหรือตามข้อ แต่ละช่อมีดอกย่อยมากกว่า 20 ดอก และเป็นดอกสมบูรณ์เพศ กลีบเรียง 5 กลีบ แยกกันหรือติดกันที่ฐานเล็กน้อย กลีบดอก 4-5 กลีบ ติดกันเป็นท่อที่โคนเวลากลีบดอกจะกางออก ดอกขนาดเล็กกว้างประมาณ 0.5-1 ซม. ก้านดอกยาวประมาณ 1-3 ซม.

     ผล   เป็นฝักคู่รูปหอกปลายผลตัดสีเขียวอ่อน มีจุดกระสีน้ำตาลกระจายตามผิวของฝักทั่วไป ออกตรงข้ามกัน เมล็ดมีพู่ปลิวไปตามลม

9. ส่วนที่ใช้บริโภค   ยอดอ่อน ใบอ่อน ดอกอ่อน

10. การขยายพันธุ์   เมล็ด ปักชำเถา

11. สภาพแวดล้อมที่เหมาะสม   ดินร่วนระบายน้ำดี ชอบที่ชื้น ทนแล้งได้ดี

12. ฤดูกาลที่ใช้ประโยชน์   ตลอดปี

13. คุณค่าอาหาร   คุณค่าทางอาหารในส่วนที่รับประทานได้ 100 กรัม ประกอบด้วย

 

Cal

Unit

Moist ure%

Protein Gm.

Fat Gm.

CHO Gm.

Fibre Gm.

Ash Gm.

Ca mg.

P mg.

Fe mg.

Vitamins

A.I.U

B1 mg.

B2 mg.

Niacin mg.

C mg.

ยอดอ่อน

58

82.8

5.2

2.3

6.9

-

1.7

104

90

1.8

266

0.14

0.24

1.0

351

 14. การปรุงอาหาร   ยอดอ่อน ใบอ่อน ดอกอ่อน นำมาต้มหรือลวกให้สุกเป็นผักร่วมกับน้ำพริก และนำมา

ปรุงอาหาร เช่น แกงกับปลาแห้ง

15. ลักษณะพิเศษ   ผักฮ้วนหมู มีรสขมอมหวานมัน ช่วยบรรเทาความร้อนในร่างกายช่วยเจริญอาหาร

16. ข้อควรระวัง       -

17. เอกสารอ้างอิง
กองโภชนาการ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข. 2535. คุณค่าทางโภชนาการของอาหารไทย. 97 หน้า.
เต็ม สมิตินันท์. 2523. ชื่อพรรณไม้แห่งประเทศไทย (ชื่อพฤกษศาสตร์-ชื่อพื้นเมือง). กรมป่าไม้ 379 หน้า.
วัชรี ประชาศรัยสรเดช. 2542. ผักพื้นเมือง เหนือ อีสาน ใต้. 81 หน้า.
สถาบันการแพทย์แผนไทย กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. 2542. ผักพื้นบ้านภาคอีสาน 302 หน้า.
สำนักงานคณะกรรมการการสาธารณสุขมูลฐาน สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข สถาบันการแพทย์แผนไทย  กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. 2538. ผักพื้นบ้าน : ความหมายและภูมิปัญญาของสามัญชนไทย 261 หน้า.